أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

361

قانون ( فارسى )

بچسبانى كه پوست سفت نشود و شق نگردد و به حالتى درنيايد كه ديگر بر گوشت نچسبد و فراخهايى را به‌وجود آورد كه باز پر از ريم شوند و خراج ديگرى به جاى اوّلى سر برآورد ؛ كه در اين حالت يعنى اگر زود و كاملا خوب پوست را بر گوشت نچسبانى ، تا آن را تخليه كنى باز پر مىشود و در حقيقت چيزى از جنس ناصور پيدا مىشود . همين‌كه خواستى پوست را بر گوشت بچسبانى فورا خراج را تخليه كن كه پوست اصلا بر هيچ ذره‌اى از ريم نچسبد . در اين تخليه كردن اطمينانى ميل سرمه‌كشى را بياور و پارچه‌اى كوچك و زبر را بر نك آن ببند و داخل سوراخ و دريدهء خراج كن و قسمت داخلى خراج را با آن بخاران و ميل را بر آن بچسبان و وسيلهء فشار دادن از خارج چنان كن كه ما دربارهء علاج ورمهاى دهان گشاد و قرحه‌هاى ژرفار و ذكر مىكنيم - كه بسيار روش خوبى است . بايد در دريدن خراج شروطى را كه ما گفتيم كاملا رعايت كنى ، آنگاه كجاى خراج بيشتر به پختگى رسيده است و كجاى خراج بيشتر گوشتين است و كجاى خراج از شريان و رگ و زردپيها دور تر است آنجا را بردر . انطيلس حكيم مىفرمايد : « اگر خراج در سر است و مىخواهى آن را بردرى ، دريدن به صورت طولى و مستقيم و مقابل با خطوط رويش موى باشد ، نه از پهنا ، تا اگر خوب شد ، مو جاى دريده را بپوشاند و ديده نشود . » همو فرمايد : « اگر خراج در جاى چشم سر برآورده است آن را در پهنا بردر ! و اگر خراج بر بينى ظاهر شده است ، ما رو به طول بينى آن را دريده‌ايم . و اگر خراج نزديك چشم بوده ، آن را طورى دريده‌ايم كه به سر ماه نو شبيه باشد و كجى ماه نومانند را در پايين قرار داده‌ايم . اگر خراج در آرواره‌ها سربرآورد ، آن را به‌طور مستقيم بردريده‌ايم ، زيرا وضعيت آرواره‌ها هموار و مستقيم است ، و اين حالت هموارى را در بدن پيرمردان مىتوان تشخيص داد . اگر خراج در پشت گوشها باشد ، ما آن را درسته و مستقيم شكاف مىزنيم . اگر خراج بر زندهاى دست ، آرنجها ، دستها ، سرانگشتان و بيخ رانها باشد ، همه را از طول مىشكافيم . » همو فرمايد : « اگر خراج نزديك رانها باشد ، آن را به‌طور مدور و گرد مىدريم . منظور از برش مدور آن است كه با اينكه رو به طول بدن دريده مىشود كمى از جهت پهنا را نيز شامل مىگردد . » حكيم انطيلس در توجيه اين مستدير بريدن مىفرمايد : « اگر خراج را مستدير ندريم ، ممكن است ريم باز در آن جمع آيد و ناصور شود . اگر خراج در نزديك مقعد باشد - كه جاى نمناكى است و ممكن است ريم در آن جمع آيد - همچنين اگر خراج در پهلوى يا بر دنده‌هاى انسان سر برآورده باشد ، بايد به‌طور مايل ( اريب ) خراج را دريد . اگر خراج بر بيضه و ذكر باشد ، بايد شكاف را هموار و مستقيم زد . »